Informator: w jakich regionach Polski najlepiej montować panele słoneczne ?

Opublikowano: 19/06/2019

Aktualizacja: 10 listopada 2026 r. Autor: Paweł Marczewski, Komputery SONET S.C. (solarne.info)

Region w Polsce zmienia roczny uzysk instalacji fotowoltaicznej o niecałe 8% — a sposób ustawienia paneli na tym samym dachu potrafi zmienić go o ponad 20%. Dlatego pytanie „gdzie montować” ma dla opłacalności mniejsze znaczenie niż pytanie „jak ustawić”.

Krótka odpowiedź: najlepsze i najgorsze województwo różni 82 kWh na każdy 1 kWp

Instalacja o mocy 1 kWp, ustawiona optymalnie, wyprodukuje w ciągu roku około 1057 kWh w Opolu i około 975 kWh w Szczecinie. To różnica 82 kWh, czyli 7,8% na niekorzyść Szczecina. Przy typowej instalacji domowej 8 kWp mówimy o około 650 kWh rocznie — mniej niż jeden mocniejszy panel dołożony do zestawu.

To nie znaczy, że region jest bez znaczenia. Znaczy, że jest to najmniejszy z czynników, na które masz wpływ, i jedyny, którego zmienić nie możesz. Pozostałe — kąt, azymut, zacienienie, dobór falownika — są w Twoich rękach i ważą więcej.

Ile energii da 1 kWp w stolicy Twojego województwa

Liczby poniżej pochodzą z PVGIS — kalkulatora Komisji Europejskiej (Joint Research Centre), baza radiacyjna PVGIS-SARAH3. Założenia jednakowe dla wszystkich lokalizacji: moc 1 kWp, panele krzemowe, montaż na budynku, straty systemowe 14%, kąt i azymut optymalne dla danego punktu (w praktyce 38–41° i kierunek południowy). Nasłonecznienie podane jest w płaszczyźnie panelu, nie na płaszczyźnie poziomej — dla fotowoltaiki liczy się tylko ta pierwsza.

Dla porządku: w Tarnowie PVGIS podaje 1042 kWh z 1 kWp, a w Suwałkach — najdalej na północno-wschodnim skraju kraju — 984 kWh. Nawet tam instalacja produkuje 93% tego, co w najlepszym punkcie Polski.

Te dane obalają obiegową opinię o południowo-wschodniej Polsce

Przez lata powtarzano, że najlepszym miejscem na panele jest południowo-wschodnia Polska, a Rzeszów jest w tym rankingu pierwszy. Dane PVGIS-SARAH3 tego nie potwierdzają: Opole i Wrocław wychodzą wyżej niż Rzeszów, choć różnica — 8 i 9 kWh na 1 kWp — jest tak mała, że w praktyce te trzy miasta są nierozróżnialne. Pas najlepszych warunków biegnie przez całe południe Polski, od Dolnego Śląska przez Opolszczyznę i Małopolskę po Podkarpacie, a nie tylko przez jego wschodni kraniec.

Realna granica przebiega gdzie indziej: między południem i centrum kraju a wąskim pasem północno-zachodnim i północno-wschodnim. Szczecin, Olsztyn i Białystok tracą 7–8% wobec czoła. Reszta kraju mieści się w przedziale 96–100%.

Kąt i azymut ważą więcej niż województwo

Poniższa tabela to ta sama lokalizacja — Warszawa, 1 kWp, straty 14% — przy różnych ustawieniach paneli. Punktem odniesienia jest ustawienie optymalne, czyli 39° na południe.

Wniosek jest prosty i warto go zapamiętać: przeniesienie instalacji ze Szczecina do Opola daje 82 kWh na 1 kWp. Obrócenie tej samej instalacji z południa na zachód odbiera 211 kWh. Decyzja o ustawieniu jest więc dwa i pół raza ważniejsza od decyzji o województwie — a podejmuje się ją raz, przy wyborze konstrukcji montażowej.

Jest też dobra wiadomość dla dachów, które nie są skierowane na południe. Przedział 30–40° na południe jest bardzo płaski: 30° zamiast 39° kosztuje 9 kWh rocznie, czyli praktycznie nic. A odchylenie na południe-zachód o 45° kosztuje 7% — nieprzyjemnie, ale nie dyskwalifikująco. Jeśli dach biegnie wschód–zachód, osobnym tematem jest rozłożenie paneli na obie połacie; policzyliśmy to w poradniku czy układ wschód–zachód ma sens.

Zacienienie potrafi skasować całą przewagę regionu

Nasłonecznienie z tabeli zakłada horyzont bez przeszkód. Komin, drzewo sąsiada, wyższy budynek czy antena satelitarna tej liczby nie zmieniają — zmieniają tylko to, ile z niej dotrze do paneli.

Najgorzej znoszą cień klasyczne instalacje szeregowe. Panele połączone w jeden łańcuch pracują na prądzie najsłabszego ogniwa w łańcuchu, więc jeden zacieniony panel obniża produkcję całego stringa, nie tylko swoją. W praktyce oznacza to, że pojedyncze drzewo potrafi odebrać więcej niż cała różnica między najlepszym i najgorszym województwem.

Są na to dwa rozwiązania sprzętowe. Pierwsze to mikroinwertery, które dają każdemu panelowi (lub parze paneli) własny układ MPPT — zacieniony panel traci wtedy tylko swoje. Drugie to falownik z kilkoma niezależnymi wejściami MPPT, na których rozdziela się połacie o różnym nasłonecznieniu. Jak działa sam falownik i co wynika z liczby jego wejść, opisaliśmy w vademecum do czego służy inwerter fotowoltaiczny; wybór konkretnego modelu zaczyna się od falowników on-grid albo jednostek hybrydowych, jeśli planujesz magazyn.

Rozkład w roku jest wszędzie taki sam i to on wyznacza sens magazynu

Region prawie nie zmienia tego, jak produkcja rozkłada się na miesiące. Dla Rzeszowa, 1 kWp optymalnie, PVGIS podaje:

Najsłabszy miesiąc to grudzień: 34 kWh, czyli 3,2% rocznej produkcji. Najmocniejszy to lipiec: 126 kWh. Stosunek między nimi wynosi niemal 1:4 i jest podobny w całym kraju.

Z tego wynika rzecz, o której warto wiedzieć przed zakupem: żadna domowa instalacja w Polsce nie pokryje grudniowego zapotrzebowania z własnej produkcji, bez względu na województwo. Magazyn energii przesuwa nadwyżkę z dnia na wieczór, a nie z lata na zimę — to dwie zupełnie różne rzeczy i dlatego warto przeczytać, jak dobrać pojemność magazynu energii, zanim wybierzesz coś z magazynów energii i akumulatorów. Różnicę między pracą z siecią i bez niej wyjaśnia poradnik o systemach on-grid i off-grid.

Dach, grunt czy balkon — gdzie region wchodzi do rachunku

Na dachu kąt i azymut są dane z góry: wybierasz tylko konstrukcję pod dachówkę albo pod blachę i blachodachówkę, a liczby z drugiej tabeli mówią, ile ta geometria kosztuje. Na dachu płaskim masz wybór: konstrukcje pochylające podnoszą uzysk wobec montażu płasko o kilkanaście procent, co na przeciętnym dachu jest wyraźnie więcej, niż dałoby się ugrać przeprowadzką na Opolszczyznę.

Na gruncie decydujesz o wszystkim — stelaże aluminiowe na grunt i konstrukcje pionowe pozwalają ustawić panele dokładnie tam, gdzie wypada optimum, i to jest sytuacja, w której najgorsze województwo z optymalnym ustawieniem bije najlepsze ze złym. Na balkonie wybór ogranicza się do tego, w którą stronę wychodzi budynek; przy uchwytach balkonowych i gotowych elektrowniach balkonowych warto po prostu wiedzieć, że balkon zachodni da około 79% tego, co południowy, a nie liczyć na parametry z karty katalogowej panelu.

Czego te liczby nie mówią

PVGIS podaje średnią wieloletnią, a nie prognozę na konkretny rok. Rok słoneczny i rok pochmurny potrafią się różnić o kilka procent w jedną i drugą stronę, więc odchylenie od tabeli nie jest usterką instalacji.

Przyjęte tu straty systemowe 14% to wartość domyślna PVGIS, obejmująca kable, falownik, temperaturę i zabrudzenie. Przy źle dobranych przekrojach przewodów straty rosną i żadne nasłonecznienie tego nie nadrobi — temat zamyka poradnik o doborze przekrojów kabli i zabezpieczeń DC i AC. Z osprzętu najczęściej brakuje drobnicy z elementów montażowych.

Tabela nie uwzględnia też lokalnego horyzontu, zaśnieżenia połaci ani zanieczyszczenia powietrza, które w kotlinach górskich i w dużych miastach potrafi odebrać kilka procent. To są poprawki rzędu jednostek procent — czyli tego samego rzędu, co cała różnica międzywojewódzka.

Najczęstsze pytania

Czy w północnej Polsce fotowoltaika się opłaca?
Tak. Szczecin, najsłabszy punkt z tabeli, daje 975 kWh z 1 kWp rocznie — 92% tego, co Opole. Różnica jest mniejsza niż wpływ ustawienia paneli i mniejsza niż rozrzut między rokiem słonecznym a pochmurnym. Decyduje nie województwo, a dach: jego kierunek, kąt i zacienienie.

Które województwo jest najlepsze dla paneli słonecznych?
Według PVGIS-SARAH3 opolskie (1057 kWh z 1 kWp) i dolnośląskie (1056), o włos przed podkarpackim (1048) i małopolskim (1047). Różnice w tej czwórce są w granicach błędu — to jeden wspólny pas najlepszych warunków na południu kraju.

Czy warto montować panele na dachu skierowanym na wschód lub zachód?
Warto, ale z otwartymi oczami: przy 30° nachylenia dach wschodni daje 81%, a zachodni 79% uzysku z dachu południowego. Przy rozłożeniu paneli na obie połacie dochodzi dodatkowa korzyść — produkcja rozkłada się równiej w ciągu dnia, co przy autokonsumpcji bywa cenniejsze niż sam roczny uzysk. Policzyliśmy to osobno w poradniku o układzie wschód–zachód.

Jaki kąt nachylenia paneli jest najlepszy w Polsce?
PVGIS wyznacza optimum na 38–41° w zależności od lokalizacji, licząc na maksymalny uzysk roczny. W praktyce każde ustawienie od 30 do 40° na południe mieści się w 1% od optimum, więc kąt połaci dachowej prawie nigdy nie jest problemem. Płasko położone panele tracą 16%.

Ile energii zimą da instalacja fotowoltaiczna?
Listopad, grudzień i styczeń to razem około 11% rocznej produkcji; sam grudzień to 3,2%. Instalacja 8 kWp wyprodukuje w grudniu rzędu 270 kWh. To jest powód, dla którego fotowoltaika w Polsce pracuje w układzie z siecią albo z magazynem energii, a nie jako jedyne źródło zasilania.

Skąd pochodzą liczby w tym wpisie?
Z kalkulatora PVGIS prowadzonego przez Joint Research Centre Komisji Europejskiej, baza radiacyjna PVGIS-SARAH3, wersja API 5.3. Parametry zapytania: moc 1 kWp, krzem, montaż na budynku, straty systemowe 14%, kąt i azymut optymalne (tabela 1 i 3) lub podane w tabeli (tabela 2). Każdy może je odtworzyć, wpisując współrzędne swojego dachu w publicznym kalkulatorze PVGIS.

Dobór pod konkretną instalację

Jeśli liczby z tabel mają się przełożyć na zakup, zaczyna się od mocy i geometrii, a nie od regionu:

• Panele na budynki do instalacji on-grid — standardowa instalacja dachowa współpracująca z siecią.
• Wszystkie panele fotowoltaiczne — pełny przegląd mocy i formatów.
• Panele na kamper, jacht i działkę — instalacje wyspowe, gdzie uzysk roczny liczy się inaczej niż w domu.
• Kompletne zestawy elektrowni słonecznych i zestawy on-grid — gdy wolisz skompletowany dobór niż składanie z części.
• Regulatory ładowania i przetwornice — do instalacji wyspowych; który typ wybrać, wyjaśnia wpis regulator PWM czy MPPT.
• Oferta hurtowa — dla instalatorów i większych projektów.
• Wszystkie kategorie sklepu — jeśli szukasz czegoś, czego nie ma na tej liście.

Z wpisów, które domykają temat: z jakich elementów składa się instalacja fotowoltaiczna, zalecenia do montażu instalacji, warunki programu Mój Prąd oraz na co patrzeć, kupując podzespoły.

Sprzedawca: Komputery SONET S.C., al. Piłsudskiego 190, 05-270 Marki.

Paweł Marczewski

Inżynier, współwłaściciel Komputery SONET S.C. (solarne.info, Marki k. Warszawy). Od 2017 r. zajmuje się doborem i sprzedażą instalacji fotowoltaicznych, magazynów energii LiFePO4, przydomowych turbin wiatrowych oraz aktywnych kompensatorów mocy biernej SVG dla firm i prosumentów.